हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले दक्षिण एसियाकै पहिलो ऐतिहासिक चुरियामाई सुरुङको संरक्षण र व्यवस्थापनको जिम्मेवारी स्थानीय समितिलाई हस्तान्तरण गरेको छ। समितिले पर्यटक शुल्क सङ्कलन गरी सुरुङको मर्मत र सञ्चालनमा खर्च गर्नेछ, साथै मौलिक संरचना जोगाएर वार्षिक प्रतिवेदन पेस गर्नुपर्नेछ।

आजका १२ मुख्य समाचारमा पूर्वमन्त्री विष्णु पौडेललाई साधारण तारेख, प्रधानमन्त्री बालेन शाहको व्यवसायीसँग छलफल, नेपाली छुर्पीको विश्वव्यापी माग, र मिटरब्याज पीडित र सरकारबीच ९ बुँदे सहमति भएको छ। नयाँ आर्थिक वर्षको २१ खर्ब २४ अर्ब बजेट कार्यान्वयनमा आएको छ।

पछिल्लो तीन महिनामा नेपालमा ३,३४७ विपद्का घटना भए, जसमा १६३ जनाको मृत्यु र ९७२ जना घाइते भए। सर्पदंशबाट सबैभन्दा बढी ३९ जनाको मृत्यु भयो। ४,४७३ परिवार प्रभावित भए र १२ लाख २७ हजार रुपैयाँ बराबरको क्षति भयो।

गृहमन्त्री सुधन गुरुङले वेश्यावृत्तिको सूचना पाएपछि पर्साको ठोरीमा दुई होटलमा आफैं छापा मारे। प्रहरीले ७ महिलासहित ११ जनालाई पक्राउ गरेको छ। मिटरब्याज पीडितलाई भेटेर फर्कने क्रममा उनले यो कारबाही गरेका हुन्।

आजको मुख्य १० समाचारमा प्रधानमन्त्री शाहले उद्योगी-व्यवसायीसँग संवाद सुरु गरेका, पूर्वमन्त्री पौडेललाई धितोमा छाड्न आदेश, मुटुरोग बढ्दो, नयाँ आर्थिक वर्षको बजेट कार्यान्वयन, मिटरब्याज पीडित र सरकारबीच ९ बुँदे सहमति, तथा पुराना दलहरूले रास्वपाको प्रदेश खारेजी एजेन्डालाई मलजल गरेको समाचार समावेश छ।

नागरिक अगुवा तथा पूर्व अर्थमन्त्री देवेन्द्रराज पाण्डेको शुक्रबार साँझ घरमै निधन भएको छ। उनी पाटन अस्पतालबाट घर फर्काइएपछि बेलुका ७:४५ बजे निधन भएको हो। पाण्डे २०४६ र २०६२–६३ को जनआन्दोलनका अगुवा थिए।

स्पेनका प्रधानमन्त्री पेद्रो सान्चेजले सन् २०२६ को विश्वकप फाइनल हेर्न न्यूयोर्क जाने घोषणा गरेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पनि उपस्थित हुने योजना छ। सान्चेज खेलपछि अल्जेरिया जानेछन्। राजा फिलिप छैटौँ र परिवार पनि उपस्थित हुनेछन् भने अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपति मिलेइ नआउने सम्भावना छ।

कोशी प्रदेशमा राजनीतिक अस्थिरता कायमै छ, धारा १६८(५) अन्तर्गत तेस्रो सरकार बन्ने सम्भावना छ। मुख्यमन्त्री हिक्मत कार्कीले सरकार ढल्यो भने प्रदेशसभा विघटन हुने चेतावनी दिएका छन्। चार वर्षमा ६ पटक सरकार गठन र १८ पटक मन्त्रिपरिषद् हेरफेर भइसकेको छ।

नेपाली कांग्रेसको देउवा समूहले पार्टी एकताको सम्भावना ९९ प्रतिशत सकिएको निष्कर्ष निकालेको छ। संस्थापन पक्ष लचिलो नदेखिएपछि समूहले साउन मसान्तभित्र राष्ट्रिय भेला बोलाउने निर्णय गरेको छ।

नेपालमा अस्वस्थ जीवनशैली र खानपानका कारण मुटु रोगीको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ, तर मुटु रोग विशेषज्ञको चरम अभाव छ। १३ हजारभन्दा बढी विशेषज्ञ चिकित्सकमध्ये जम्मा १४१ जना मुटु रोग विशेषज्ञ मात्र छन्। विज्ञहरूले प्रत्येक प्रदेशमा मुटु केन्द्र स्थापना गर्नुपर्ने बताएका छन्। वार्षिक ८० हजार अप्रेसन आवश्यक भए पनि हाल दुई हजारदेखि दुई हजार पाँच सय मात्र भइरहेको छ।

विशेष अदालतले नेकपा एमाले उपाध्यक्ष विष्णु पौडेललाई सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दामा साधारण तारेखमा छाड्न आदेश दिएपछि उनी अदालतबाटै भैँसेपाटीस्थित निवासतर्फ लागेका छन्। अदालतले तत्काल प्राप्त प्रमाणले थुनामा राख्न नपर्ने ठहर गरेको हो।

९ दिनको आन्दोलनपछि मिटरब्याज पीडित र सरकारबीच शुक्रबार ९ बुँदे सहमति भएको छ। सरकारले मिटरब्याजलाई आर्थिक अपराध घोषणा गर्ने, तीन महिनाभित्र विशेष ऐन ल्याउने, छुट्टै न्यायाधिकरण बनाउने र पीडितको सम्पत्ति फिर्ता तथा क्षतिपूर्तिको ग्यारेन्टी गर्ने सहमति भएको छ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले सांसदका स्वकीय सचिवहरूको पारिश्रमिक र फिल्ड भ्रमण भत्ता बढाउन सरकार सकारात्मक रहेको बताएका छन्। साथै, नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन संशोधनमा सञ्चालक समिति र डेपुटी गभर्नर नियुक्तिजस्ता विषयमा लचिलो बन्ने संकेत गरेका छन्।

बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी (बीएलए) ले मस्तुङमा सुरक्षा काफिलामाथि गरिएको आक्रमणमा ४५ पाकिस्तानी सैनिक मारिएको दाबी गरेको छ। पाकिस्तानी सेनाले आक्रमण भएको पुष्टि गरे पनि आधिकारिक हताहतको विवरण सार्वजनिक गरेको छैन। यो दुई साताभित्र तेस्रो ठुलो आक्रमण हो, जसपछि 'अपरेसन शाबान' सुरु गरिएको छ।

महिला शिक्षक समाजले आगामी नेपाली चलचित्र 'मास्टर्नी'को प्रचार गीतमा महिला शिक्षक तथा शिक्षक समुदायप्रति अमर्यादित शब्द र अभिव्यक्ति रहेको भन्दै आपत्ति जनाएको छ। उनीहरूले गीत तत्काल हटाउन र चलचित्रमा प्रयोग नगर्न माग गरेका छन्।

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले प्रस्तावित 'कुलिङ पिरियड' र थप १० वर्ष अनुभवको सर्तलाई व्यावहारिक नभएको भन्दै असहमति जनाएका छन्। उनले बैंकिङ कानुनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुकूल बनाउन, ग्रे लिस्टबाट बच्न र डिजिटल भुक्तानी प्रणाली अंगाल्न जोड दिए।

स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले नयाँ सङ्गठन संरचना तयार पारेको छ, जसमा १ हजार ८ सय ६ दरबन्दी प्रस्ताव गरिएको छ। संरचनामा तीन महाशाखा राखिएको छ: नीति, योजना तथा जनस्वास्थ्य समन्वय, स्वास्थ्य तथा खाद्य गुणस्तर नियमन, र प्रशासन तथा सूचना प्रविधि।

पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०५८ सालको दरबार हत्याकाण्ड युवराज दीपेन्द्रले नगरेको दाबी गरेका छन्। उनले प्रेम सम्बन्धलाई जोडेर विश्वव्यापी रूपमा रेडिमेड कथा फैलाइएको र सत्य अझै खुल्न नसकेको बताए।

वाग्मती प्रदेश सरकारले मन्त्रालयको संख्या १४ बाट घटाएर ८ मा झारेको छ। मुख्यमन्त्री इन्द्रबहादुर बानियाँले ८ जना मन्त्रीलाई मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिएका छन् भने ६ जनालाई विनाविभागीय राखिएको छ। यो निर्णय सुशासन, मितव्ययिता र प्रभावकारी सेवा प्रवाहका लागि गरिएको हो।

सरकारले नयाँ व्यक्तिलाई करारमा नियुक्त नगर्ने निर्णय गरेको छ। अब आवश्यक जनशक्ति 'पुल'मा रहेका करार कर्मचारीबाटै व्यवस्थापन गरिनेछ। सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले परिपत्र जारी गर्दै नयाँ भर्ना नगर्ने जानकारी दिएको छ।

प्रधानमन्त्री कार्यालय र परराष्ट्र मन्त्रालयबीचको दूरी बढेको छ। मन्त्रालयले १३ जना राजदूत नियुक्तिका लागि नाम पठाए पनि नियुक्ति हुन सकेको छैन। राहदानी छपाइ ठेक्का विवाद र अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा समन्वय नहुँदा कूटनीतिक प्रक्रियामा ढिलाइ भएको छ।

नेपाली बजारमा शुक्रबार सुनको मूल्य प्रतितोला ३१ सय रूपैयाँले घटेर दुई लाख ८२ हजार एक सय रूपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। चाँदीको मूल्य पनि प्रतितोला १२५ रूपैयाँले घटेर चार हजार दुई सय रूपैयाँमा झरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन प्रतिऔंस ३ हजार ९७९ डलरमा कारोबार भइरहेको छ।

इरानले शुक्रबार बिहान कतारमा मिसाइल आक्रमण गरेको थियो, जसलाई कतारी रक्षा बलले सफलतापूर्वक विफल पार्यो। तर, मिसाइल खसाल्दा निस्किएको छर्रा लागेर एक बालक घाइते भएको छ, जसको उपचार भइरहेको छ। यो आक्रमण अमेरिकी आक्रमणको प्रतिक्रिया हो।

नेपाल शिक्षक महासंघले चलचित्र 'मास्टर्नी'को गीतमा महिला शिक्षकप्रति अमर्यादित शब्द प्रयोग गरेको भन्दै तत्काल बन्द गर्न माग गरेको छ। महासंघले निरन्तरता दिएमा असहज परिणामको चेतावनी दिएको छ।

काठमाडौँको कपन भृकुटीचोकमा दुई मोटरसाइकल ठोक्किएर दुर्घटना हुँदा २४ वर्षीय कुसान शेर्पाको मृत्यु भएको छ। अर्का चालक २१ वर्षीय विनोद तामाङ घाइते भएका छन्। प्रहरीले घटनाको अनुसन्धान गरिरहेको छ।

अमेरिकाको न्युजर्सीस्थित जर्सी सिटी काउन्सिलले नेपाली पार्श्व गायक तथा सङ्गीतकार युवराज चौलागाईंलाई नेपाली सङ्गीत, संस्कृति र प्रवासी समुदायमा पुर्याएको योगदानको कदर गर्दै सम्मान गरेको छ। उनले ४०० भन्दा बढी गीत रेकर्ड गराएका छन् र नेपाली साङ्गीतिक पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्याएका छन्।

मनसुनको प्रभाव कायम रहँदा आज पनि देशभर वर्षाको सम्भावना छ। कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा भारी वर्षाको चेतावनी दिइएको छ। बाढी, पहिरो र भूक्षयको जोखिम बढ्न सक्ने भएकाले सतर्कता अपनाउन महाशाखाले अनुरोध गरेको छ।

फ्रान्स र इङ्गल्याण्ड विश्वकपको तेस्रो स्थानको खेलमा भिड्दै छन्, जसलाई प्रायः प्रतियोगिताकै दुखी खेल मानिन्छ। फ्रान्सका प्रशिक्षक डिडियर डेसच्याम्प्सको यो अन्तिम खेल हुनेछ भने किलियन एम्बाप्पे ऐतिहासिक कीर्तिमानको नजिक छन्। दुवै टोलीले थकान र निराशाका कारण व्यापक परिवर्तन गर्ने सम्भावना छ।

आजदेखि भूमिको वर्गीकरण नगरेका ४०५ स्थानीय तहमा जग्गाको कित्ताकाट रोकिएको छ। भूउपयोग नियमावलीअनुसार असार मसान्तसम्म वर्गीकरण पूरा नगरेकामा यो व्यवस्था लागू भएको हो। ७५३ मध्ये ३४८ स्थानीय तहले मात्र वर्गीकरण गरेका छन्। अंशबन्डामा भने असर नपर्ने जनाइएको छ।

आजदेखि निजी अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थामा उपचार गर्दा बिरामीले थप ३ प्रतिशत स्वास्थ्य समता शुल्क तिर्नुपर्ने भएको छ। सरकारले यो रकम गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा विस्तार र पूर्वाधार निर्माणमा खर्च गर्ने जनाएको छ। शुल्क नतिरे वा ढिलाइ गरे जरिबाना र ब्याज लाग्ने व्यवस्था गरिएको छ।

कञ्चनपुरमा जापनिज इन्सेफ्लाइटिसको जोखिम कायमै रहेको छ, यद्यपि चार वर्षदेखि पुष्टि भएका बिरामी छैनन्। गत वर्ष सात जनामा लक्षण देखिएपछि स्वास्थ्य कार्यालयले निगरानी र जनचेतना अभियान तीव्र बनाएको छ। क्युलेक्स लामखुट्टेबाट सर्ने यो रोगबाट बच्न झुल प्रयोग र खोप लिन आग्रह गरिएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबारका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर निर्धारण गरेको छ। अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५३ रुपैयाँ ८६ पैसा र बिक्रीदर १५४ रुपैयाँ ४६ पैसा तोकिएको छ। अन्य प्रमुख मुद्राको दर पनि सार्वजनिक गरिएको छ। केन्द्रीय बैंकले दर संशोधन गर्न सक्ने जनाएको छ।

आज देशभर साउने सङ्क्रान्ति पर्व मनाइँदै छ। सूर्य कर्कट राशिमा प्रवेश गरेसँगै दक्षिणायन सुरु भएको छ। यस दिन स्नान, दान र लुतो फाल्ने परम्परा छ। महिलाहरू हरियो चुरा र कपडा लगाउँछन्। शिवालयमा भक्तजनको घुइँचो लागेको छ।

रौतहटको वाग्मती र बकैया नदीको जीर्ण बाँधले दर्जनौं बस्ती बाढीको जोखिममा परेका छन्। हालैको वर्षाले बाँध फुट्दा आधा दर्जनभन्दा बढी नगरपालिका प्रभावित भए। प्रमुख जिल्ला अधिकारीको टोलीले निरीक्षण गरी क्षतिग्रस्त भागको तत्काल मर्मत गर्न निर्देशन दिएको छ।

बेलायतले अर्जेन्टिनाका खेलाडीहरूले इंग्ल्यान्डविरुद्धको विश्वकप सेमिफाइनल खेलपछि 'लास माल्भिनास सोन अर्जेन्टिनास' लेखिएको ब्यानर देखाएको घटनाको छानबिन गर्न फिफालाई आग्रह गरेको छ। बेलायती मन्त्रीले यसलाई फिफा नियमको उल्लंघन भनेका छन्।

सिन्धुपाल्चोकको गोब्रेमा १२ घण्टामा १३६ मिलिमिटर वर्षा भएको छ, जसले काठमाडौँ र अन्य जिल्लामा जलमग्नता ल्याएको छ। मौसम विभागले बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा भारी वर्षा जारी रहने चेतावनी दिएको छ, मेलम्ची र इन्द्रावती क्षेत्रमा बाढीपहिरोको जोखिम रहेको छ।

नेपालको वित्तीय क्षेत्र एफएटीएफको खैरो सूची र बढ्दो खराब कर्जा (४.६२%) को दोहोरो दबाबमा छ। राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनले माछापालन, व्यापार, निर्माण र कृषि क्षेत्रमा सम्पत्ति गुणस्तर खस्किएको चेतावनी दिएको छ। तनाब परीक्षणले १२ वाणिज्य बैंक जोखिममा रहेको देखाएको छ।

मिटरब्याज पीडित र सरकारी वार्ता टोलीबीच काठमाडौंमा पहिलो चरणको छलफल सकिएको छ। भोलि बिहान निर्णायक दोस्रो चरणको वार्ता हुने तय भएको छ। जनकपुरबाट पैदल आएका पीडितहरू वार्ताका लागि काठमाडौं आइपुगेका हुन्। दुवै पक्ष समस्या समाधान गर्न प्रतिबद्ध छन्।

प्यु रिसर्च सेन्टरको नयाँ अध्ययनले ३६ मध्ये २५ देशमा अमेरिकाभन्दा चीनप्रति सकारात्मक धारणा रहेको देखाएको छ, जुन ऐतिहासिक परिवर्तन हो। दुवै नेताप्रति सीमित विश्वास भए पनि धेरै देशमा ट्रम्पभन्दा सी चिनफिङप्रति बढी भरोसा छ। तर, व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको सम्मानमा अमेरिका अझै अगाडि छ।

पाइलट आदित्य कसजुलाई पत्नी कुटपिटको आरोपमा प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। ललितपुर प्रहरी परिसरले अभद्र कसुर मुद्दामा अनुसन्धान गरिरहेको छ। उनी बुद्ध एयरमा कार्यरत छन् र दुई दिनअघि पक्राउ परेका हुन्।

अविरल वर्षा, बाढी र पहिरोका कारण पृथ्वी राजमार्ग, कान्ति लोकपथ, बीपी राजमार्ग, मेची राजमार्ग, अरनिको राजमार्ग र मध्यपहाडी सडकखण्ड पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएका छन्। सुरक्षाको लागि केही सडकमा सवारीसाधन सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ।

अर्जेन्टिना र इङ्ग्ल्यान्डबीचको विश्वकप सेमिफाइनलपछि अर्जेन्टिनाका खेलाडीहरूले जोर्डन पिकफोर्डको पानीको बोतलमा पेनाल्टी प्रहारको दिशा लेखिएको चिट हेरे। तर अर्जेन्टिनाले निर्धारित समयमै २-१ ले जितेपछि त्यो योजना प्रयोगमा आएन, जसले रमाइलो क्षण सिर्जना गर्यो।

काठमाडौंबाट दिल्ली उड्न लागेको एयर इन्डियाको विमान एक यात्रुले एयरहोस्टेसमाथि दुर्व्यवहार गरेपछि फर्काइएको छ। मापसे गरेका ती यात्रुलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएर सोधपुछ गरिरहेको छ।

कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री यामलाल कडेलविरूद्ध नेपाली कांग्रेस र नेकपाका १५ सांसदहरूले अविश्वास प्रस्ताव दर्ता गरेका छन्। चार कांग्रेस मन्त्रीले राजीनामा दिएपछि यो प्रस्ताव आएको हो। कांग्रेसले जीवनबहादुर शाहीलाई नयाँ मुख्यमन्त्रीको उम्मेदवार बनाएको छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा वैदेशिक रोजगारीमा मृत्यु हुने नेपालीको संख्या १,६०० पुगेको छ, जुन अहिलेसम्मकै उच्च हो। वैदेशिक रोजगार बोर्डले १,३२३ जनाको परिवारलाई १० लाख रुपैयाँका दरले आर्थिक सहायता दिइसकेको छ भने २७७ जनाको परिवारलाई दिने क्रममा छ। १८ वर्षमा कुल १६,४१६ जनाको मृत्यु भएको छ।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले पार्टी सभापति रवि लामिछानेलाई अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले, कानूनमन्त्री सोविता गौतम र महान्यायाधिवक्ता नारायणदत्त कंडेललाई हटाउन आग्रह गरेका छन्। उनले कानूनी प्रतिनिधित्व र आर्थिक व्यवस्थापनप्रति असन्तुष्टि जनाए। रविले प्रमुख सल्लाहकारहरू हटाउन सुझाव दिए।

सिंहदरबार गेटमा धर्नामा बसेकी निहारिका राजपूतलाई प्रहरीले सोधपुछ र काउन्सेलिङको लागि सिंहदरबार वृत्तमा लगेको छ। उनले आफ्नो बच्चालाई मार्ने प्रयास भइरहेको र आफूमाथि दमन भएको जिकिर गरेकी छन्। प्रहरीले यसबारे अनुसन्धान गरिरहेको छ।

सरकारले ५० युनिटभन्दा बढी बिजुली खपतमा पाँच प्रतिशत भ्याट लगाउने निर्णय परिमार्जन गर्न लागेको छ। आलोचनापछि अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले उपभोक्तामा भार नपर्ने गरी समायोजन गर्ने घोषणा गरेका छन्। आन्तरिक राजस्व विभागले निर्देशिका अन्तिम चरणमा पुर्याएको छ।

सांसद अनुष्का श्रेष्ठले लघु, साना तथा मझौला उद्योगको अर्थतन्त्रमा ९९% योगदान रहेको बताउँदै यस क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिइन्। उनले युवा पलायन, सीप अभाव, सामाजिक सुरक्षा कोषका व्यावहारिक समस्या, शिक्षा–रोजगारी समन्वय, डिजिटल पोर्टल र परम्परागत सीप संरक्षणमा ध्यान दिन सुझाव दिइन्।

नेपाली कांग्रेसले लुम्बिनी प्रदेश सरकारबाट बाहिरिने निर्णय गरेको छ। पार्टीले आफ्ना मन्त्री फिर्ता बोलाउने र समर्थन फिर्ता लिने भएको छ। यसले नयाँ सत्ता समीकरण बन्ने संकेत देखिएको छ। कांग्रेसले मन्त्री तथा प्रमुख नेताहरूको बैठक बोलाएर औपचारिक निर्णय गर्ने तयारी गरेको छ।