एक नयाँ अध्ययनले इन्डोनेसियाको सुमात्रामा भीषण वर्षा र पहिरोले सन् २०२५ को नोभेम्बरमा ५८ तापनुली ओराङउटान मारेको देखाएको छ, जुन विश्वको यो संकटग्रस्त प्रजातिको ७ प्रतिशत हो। सेन्यार चक्रवातले ओराङउटानको अस्तित्वलाई खतरामा पारेको छ।

रास्वपाका सांसद विपिन आचार्यले सांसद बोल्ने, सरकार नसुन्ने परम्परा अन्त्य गर्नुपर्ने बताए। शून्य समयमा उठेका विषय मन्त्रालयमा पठाई कार्यान्वयन गर्नुपर्ने प्रस्ताव गर्दै उनले यसलाई जनताको आवाजको पूर्ण समय बनाउनुपर्ने बताए।

प्रतिनिधिसभा बैठकमा एमाले सांसद यशोदा बरालले नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सदस्य देखाउने नक्कली पोस्टर सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको विषय उठाइन्। उनले त्यस्तो पोस्टर बनाउनेलाई कारबाहीको माग गरिन्।

अमेरिकी हवाई आक्रमणपछि इरान र अमेरिकाबीचको तनाव चुलिएको छ। इरानले बहराइन र कुवेतमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडामा आक्रमण गरेको छ भने होर्मुज जलमार्गमा तेल ट्याङ्करमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। तेलको मूल्य २ प्रतिशतले बढेको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घले युद्धविराम कमजोर भएको चेतावनी दिएको छ।

रास्वपा सांसद मनिष झाले संसदीय समितिहरूमा फेसबुक स्टाटसको भरमा नभई तथ्य र तथ्याङ्कमा आधारित छलफल हुनुपर्ने बताए। उनले सम्बन्धित निकायको जवाफ नसुनी छानबिन समिति बनाउने प्रवृत्तिको विरोध गर्दै भन्सार प्रणालीमा सुधारको आवश्यकता औंल्याए।

पूर्वमन्त्री तथा राष्ट्रिय सभा सदस्य रामकुमारी झाँक्रीले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको कार्यशैलीप्रति कटाक्ष गरेकी छिन्। उनले संसद अवरोध र कर छलीको आरोप लगाउँदै विरोधका तरिका फेर्नुपर्ने बताएकी छिन्।

दक्षिण अफ्रिकी कप्तान रनवेन विलियम्स सन् २०१० को उद्घाटन खेलको पुनरावृत्ति मेक्सिकोविरुद्धको २०२६ विश्वकप उद्घाटन खेलको तयारीमा छन्। २०१० मा १८ वर्षका विलियम्सले संयोग र व्यक्तिगत त्रासदीबाट राष्ट्रको नेतृत्व गर्ने यात्रालाई सम्झन्छन्। उनी आफ्नो सम्भावनाबारे यथार्थवादी र गोलकिपरको अलग मानसिकतामा जोड दिन्छन्।

सरकारले नयाँ निजामती सेवा ऐन ल्याउने तयारी गरेको छ, जसअनुसार ५५ वर्ष उमेर वा ३० वर्ष सेवा अवधि पुगेका कर्मचारी अनिवार्य अवकाशमा जानेछन्। यसले ५ हजार ४ सय ८२ जना कर्मचारीलाई तत्काल असर गर्नेछ। पेन्सन पनि अधिकतम ३० वर्षको मात्र पाइने प्रस्ताव छ।

रौतहट प्रहरीले नेपाल–भारत सीमा नजिकैको संयुक्त अपरेसनमा ९० लाखभन्दा बढी मूल्यको फर्सीको बिउ बरामद गरेको छ। स्थानीयले ढुंगामुढा गर्दा तीन स्थानीय र तीन प्रहरी गरी ६ जना घाइते भए। प्रहरीले ६ राउण्ड अश्रुग्याँस प्रहार गरी स्थिति नियन्त्रणमा लिएको थियो। बरामद सामग्री भन्सारमा बुझाइएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ। अमेरिकी डलर १ को खरिद दर १५२ रुपैयाँ १३ पैसा र बिक्री दर १५२ रुपैयाँ ७३ पैसा रहेको छ। युरो, पाउण्ड, स्वीस फ्र्याङ्क, अष्ट्रेलियन डलर, क्यानेडियन डलर, सिंगापुर डलर, जापानी येन, चिनियाँ युआन, साउदी रियाल, कतारी रियाल, यूएई दिराम, मलेसियन रिंगिट र दक्षिण कोरियाली वनको दर पनि तोकिएको छ।

४८ टोली सहभागी हुने पहिलो विश्वकप २०२६ आज मेक्सिको र दक्षिण अफ्रिकाबीचको खेलबाट सुरू हुँदैछ। अमेरिका, मेक्सिको र क्यानडाका १६ शहरमा हुने प्रतियोगिताको फाइनल जुलाई १९ मा हुनेछ। मेसी र रोनाल्डोको यो अन्तिम विश्वकप हुन सक्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको निर्देशनमा अमेरिकाले इरानमा हवाई आक्रमण गरेको छ, जसको जवाफमा इरानले होर्मुज जलमार्ग बन्द गरेको छ। आईआरजीसीले अमेरिकामाथि युद्धविराम उल्लङ्घनको आरोप लगाएको छ। इरानी राष्ट्रपतिले ट्रम्पको धम्कीलाई हतासाको संकेत भनेका छन्।

सुदूरपश्चिम प्रदेशका २६ स्थानीय तहले विनियोजित रासायनिक मल नउठाएकाले धान रोपाइँको मुख्य सिजनमा अभावको जोखिम बढेको छ। मन्त्रालयले तुरुन्त मल नउठाए किसानलाई सिधै बिक्री गर्ने चेतावनी दिएको छ, जसले कैलाली र कञ्चनपुरसहित नौ जिल्लालाई असर गर्नेछ।

यो लेखले दिनभरका १२ मुख्य समाचारहरू समेटेको छ, जसमा कर दर हेरफेरमा अर्थमन्त्री वाग्लेको स्पष्टीकरण, रास्वपा कर्णाली नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा, भूमि आयोगका पूर्वअध्यक्षको सुन ठगीमा संलग्नता, र दरबार हत्याकाण्डको छानबिन समावेश छन्। अन्य समाचारमा बजेट विनियोजन, मल आयात, र सर्लाहीमा प्रहरीमाथि आक्रमण छन्।

म्याग्दीको फेदीवन जङ्गलबाट आठ थान इजाजत नभएका भरुवा बन्दुक बरामद गरिएको छ। 'ब्राबोसेरा' अभियानअन्तर्गत वन्यजन्तु चोरी–सिकारी र अपराध नियन्त्रणका लागि यो कारबाही गरिएको हो। प्रहरीले अवैध बन्दुक राख्नेलाई पाँच वर्ष कैद र ५० हजार रुपैयाँ जरिवाना हुने कानुनी व्यवस्था रहेको जानकारी दिएको छ।

रोल्पाकी ५४ वर्षीया निर्मलाकुमारी श्रेष्ठलाई अमेरिका पठाउने बहानामा ३८ लाख ५० हजार रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। उनलाई टेकुबाट पक्राउ गरी वैदेशिक रोजगार विभागमा पठाइएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले सबै अस्पतालमा विपन्नका लागि १० प्रतिशत शय्या निःशुल्क गर्न अनिवार्य गरेको छ। नयाँ पोर्टलमा शय्या र बिरामीको विवरण रियल टाइममा राख्नुपर्नेछ। नियम उल्लङ्घन गर्ने अस्पताललाई इजाजतपत्र खारेजीसम्मको कारबाही हुनेछ, जसले स्वास्थ्य सेवामा पहुँच र पारदर्शिता सुनिश्चित गर्नेछ।

युक्रेनले रुसभित्र सैन्य र ऊर्जा पूर्वाधारमा गहिराइसम्म पुग्ने आक्रमण गरेको छ, जसमा अग्रपङ्क्तिबाट ९०० किलोमिटर टाढाको कारखाना पनि समावेश छ। रुसले ३२६ ड्रोन खसालेको दाबी गरेको छ। दुवै पक्षले लामो दूरीका आक्रमण तीव्र बनाएका छन्, जसले पुटिनको नियन्त्रण दाबीलाई चुनौती दिएको छ। युद्ध थप जटिल बन्दै गएको छ।

मधुमेह विश्वव्यापी स्वास्थ्य समस्या हो जसले ८३ करोडभन्दा बढी मानिसलाई असर गरेको छ। उच्च रक्तचिनीले आँखाको रेटिनाका रक्तनलीहरूलाई क्षति पुर्याउँछ, जसले मधुमेह रेटिनोप्याथी, म्याकुलर एडेमा, मोतीबिन्दु र ग्लुकोमा जस्ता गम्भीर आँखा समस्या निम्त्याउन सक्छ। अनियन्त्रित मधुमेहले दृष्टि हानि र अन्धोपनको जोखिम बढाउँछ। नियमित आँखा परीक्षण, रक्तचिनी नियन्त्रण र स्वस्थ जीवनशैली रोकथामका लागि महत्त्वपूर्ण छन्।

भारतले नेपाललाई ५० हजार मेट्रिक टन रासायनिक मल उपलब्ध गराउने भएको छ, जसमा ३० हजार मेट्रिक टन युरिया र २० हजार मेट्रिक टन डीएपी समावेश छ। यो सहयोगले नेपालमा मल अभावको समस्या समाधान गर्न र कृषि उत्पादन वृद्धि गर्न मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सरकारले भदौ २४ को घटना छानबिन गर्न एक साताभित्र उच्चस्तरीय समिति बनाउने भने पनि साढे दुई महिना बितिसक्दा समिति गठन भएको छैन। राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले थप अनुसन्धान सिफारिस गरेका सुधन गुरूङ पुनः गृहमन्त्री नियुक्त भएपछि समिति गठनमा अन्यौल बढेको छ।

राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले गम्भीर मानवअधिकार हननका दोषीलाई कारबाहीको सिफारिस गरे पनि सरकारले त्यसलाई बेवास्ता गर्दै उल्टै ती व्यक्तिहरूलाई पुरस्कृत र बढुवा गर्ने गरेको छ। २२ वर्षमा एक हजारभन्दा बढी सिफारिस भए पनि एक जना दोषीलाई पनि कारबाही गरिएको छैन, जसले आयोगको अधिकार र न्यायप्रति राज्यको प्रतिबद्धतामाथि प्रश्न उठाएको छ।

दीपेन्द्रसिंह ऐरी आईसीसी टी–२०आई अलराउन्डर वरीयतामा हालसम्मकै उत्कृष्ट २५६ रेटिङ प्राप्त गर्दै चौथो स्थानमा उक्लिएका छन्। उनले सिंगापुरमा सम्पन्न एसियन गेम्स छनोटमा नेपाली टोलीलाई अपराजित च्याम्पियन बनाएका थिए। वरीयताको शीर्षमा जिम्बाबेका सिकन्दर राजा छन्।

सभामुखको अधिकारमाथि दुई पटक चुनौती आएको छ। पहिलो, जेठ १७ गते प्रधानमन्त्री बालेन शाहले संसद बैठकमा हस्तक्षेप गरे। त्यसपछि, कांग्रेस सचेतक निश्कल राईले आफैं बैठक सञ्चालन गर्दै पाँच मिनेट मौन धारण गराए, जसलाई सभामुखले सभाको अपमान भने।

दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसबर्गमा भएको सामूहिक गोलीकाण्डमा कम्तीमा १२ जनाको मृत्यु भएको छ भने नौ जना घाइते भएका छन्। सशस्त्र व्यक्तिहरूले अनौपचारिक बस्तीमा प्रवेश गरी अन्धाधुन्ध गोली चलाएका थिए। प्रहरीले यो घटना अवैध खानी उत्खनन समूहबीचको क्षेत्रीय वर्चस्वसँग सम्बन्धित हुन सक्ने आशंका गरेको छ।

गृहमन्त्री सुधन गुरुङले पदवहाली गरेलगत्तै २०५८ सालको दरबार हत्याकाण्डको पुनः अनुसन्धान गर्ने घोषणा गरेका छन्। राजनीतिक दलहरूले यसलाई स्टन्टबाजी र सकारात्मक दुवै रूपमा हेरेका छन्। पूर्व छानबिनले दीपेन्द्रलाई दोषी ठहराए पनि धेरैले यसलाई शंकास्पद मान्छन्।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीकी प्रमुख सचेतक खुश्बु ओलीले नेपाललाई सनातन राज्य बनाउनुपर्ने अभिव्यक्ति दिएकै कारण बलात्कार र ज्यान मार्ने धम्की आएको संसदमा बताएपछि गृहमन्त्री सुधन गुरुङले तत्काल उनीसँग छलफल गरेका छन्। ओलीले यो धम्की सनातनीहरूमाथिको प्रहार भएको बताइन्।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको सीमासम्बन्धी अभिव्यक्तिबारे सदनमा जवाफ दिए। उनले परराष्ट्र मन्त्रालयले सोही दिन विस्तृत जानकारी दिइसकेको र द्विपक्षीय वार्ताद्वारा समस्या समाधान गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए।

अमेरिकी सैन्य कारबाहीको जवाफमा इरानले मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा मिसाइल आक्रमण गरेको छ। यस घटनापछि अमेरिका र इरानबीच प्रत्यक्ष सैन्य भिडन्तको अवस्था सिर्जना भएको छ, जसले क्षेत्रीय सुरक्षा र ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर असर पार्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

मध्यपूर्व संकटले विश्व तेल आपूर्ति अवरुद्ध गरिरहेका बेला भारत र भेनेजुएलाले ऊर्जा सम्बन्ध सुदृढ बनाएका छन्। भेनेजुएलाकी अन्तरिम राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले भारत भ्रमण गरी प्रधानमन्त्री मोदीसँग वार्ता गरिन्। हर्मोज जलडमरुमध्य बन्द हुँदा भारतको ४०% कच्चा तेल आयात प्रभावित भएको छ।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको नेपालले भारतको जग्गा मिचेको अभिव्यक्तिका कारण अवरुद्ध संसद् सुचारु गर्न विपक्षी दलहरू लचक भएका छन्। उनीहरूले परराष्ट्रमन्त्रीको जवाफ प्रधानमन्त्रीको वक्तव्यको रूपमा हुनुपर्ने अडान राखेका छन्। बुधबारको बैठक २ बजेसम्म सारिएको छ।

यांगो राइडले नेपालमा एक वर्ष पूरा गरेको छ, जसले २२६ मिलियन किलोमिटरभन्दा बढी यात्रा सम्पन्न गरी मासिक १० लाखभन्दा बढी प्रयोगकर्ता पुगेको छ। मोटो सेवामा २४७ प्रतिशत वृद्धि भएको छ र चालकहरूका लागि आम्दानीका अवसर सिर्जना गरेको छ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले भन्सार दर हेरफेर र पाना गायबको समाचार भ्रामक रहेको स्पष्ट पारे। उनले परिवर्तन प्राविधिक र मानवीय मात्र भएको बताए। उनले यो विवादलाई 'चियाको कपमा तुफान' भन्दै खण्डन गरे।

इरानले बहराइन, कुवेत र जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमाथि आक्रमणको जिम्मेवारी लिएको छ, जसलाई होर्मुज जलमार्गमा अमेरिकी आक्रमणको प्रतिशोध भनिएको छ। इरानले थप वृद्धिको जिम्मेवारी वासिङ्टनले लिनुपर्ने चेतावनी दिएको छ, जबकि अमेरिकाले अहिलेसम्म प्रतिक्रिया दिएको छैन।

जलवायु परिवर्तनका कारण सगरमाथाको हिउँ र हिमनदी तीव्र गतिमा पग्लिरहेको छ, जसले आरोहीहरूमा चिन्ता बढाएको छ। परिवर्तित भू-दृश्य, बढ्दो जोखिम, फोहर व्यवस्थापन र दक्ष शेर्पाको पलायनले भविष्यमा आरोहण र नेपालको पर्यटन अर्थतन्त्रमा असर पार्न सक्छ। संरक्षण र दिगो अभ्यासका लागि तत्काल कदम चाल्न आवश्यक छ।

नेपाली कांग्रेसका उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले संस्थापनइतर पक्षका पाँच नेताहरूलाई पार्टीभित्रको मतभेद अन्त्य गर्न ७ बुँदे प्रस्ताव ह्वाट्सएपमार्फत पठाएका छन्। यो सर्वोच्च अदालतले विशेष महाधिवेशनलाई वैधानिकता दिएपछि भएको हो। नेता शेखर कोइरालाले भने प्रस्तावबारे आफूलाई जानकारी नभएको बताएका छन्।

मध्यपूर्वमा जारी युद्ध थप उग्र बनेको छ। अमेरिकी हेलिकप्टर खसालेपछि इरानले कुवेत, बहराइन र जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडामा प्रतिशोधात्मक हवाई आक्रमण गरेको छ। अमेरिकाले इरानी हवाई रक्षा प्रणालीमा सटीक प्रहार गरेको छ। यसले कूटनीतिक प्रयासलाई धक्का पुर्याएको छ भने विश्व बजार र तेलको मूल्य प्रभावित भएको छ।

नवनियुक्त मन्त्री सुधन गुरुङ र महावीर पुनले शपथ लिए। गृहमन्त्री गुरुङले जेनजी आन्दोलन मुद्दा समीक्षा र नारायणहिटी हत्याकाण्ड छानबिनसहित चार निर्णय गरे। सगरमाथा आरोहण सिजन सम्पन्न भयो। फ्लाई दुबईले पोखरा–दुबई सिधा उडान सुरु गर्ने भएको छ।

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले दक्षिणी इरानमा अमेरिकी आक्रमणको जवाफमा बहराइनस्थित अमेरिकी नौसेनाको फिफ्थ फ्लिटमा ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। आईआरजीसीले अमेरिकी आक्रामकता जारी रहेमा कडा कदम चाल्ने चेतावनी दिएको छ।

नेपाली चलचित्रका लेखक, निर्माता र निर्देशक कृष्ण चापागाईँको अमेरिकामा उपचारको क्रममा निधन भएको छ। उनले इज्जतदार, निखिल दाइ, एक नजर लगायतका फिल्म निर्देशन गरेका थिए। उनको निधनप्रति कलाकर्मीहरूले शोक व्यक्त गरेका छन्।

बंगलादेशले ढाकामा पहिलो एकदिवसीय खेलमा अस्ट्रेलियालाई ८६ रनले हराएको छ, जुन २१ वर्षपछिको पहिलो जित हो। चार पटक क्याच छुटेपछि मोसाद्देक हुसेनले ८६ रन बनाए। अस्ट्रेलियाको खराब फिल्डिङ र ब्याटिङले पतन भयो, नाहिद रानाले चार विकेट लिए।

काठमाडौं उपत्यकासहित देशका धेरै ठाउँमा वर्षा भएको छ, जसले लामो गर्मीपछि राहत दिएको छ। झापा, दाङ, तनहुँ र काठमाडौंमा हल्कादेखि मध्यम वर्षा मापन गरिएको छ। मौसमी प्रणाली पूर्वतर्फ सर्दै गएको छ, र शुक्रवार र शनिवार भारी वर्षाको सम्भावना छ।

कैलालीको धनगढीमा २० वर्षीय राजकुमार रानाको कुटपिट गरी हत्या गरिएको छ। उनको शव मोहना नदी किनारमा फेला परेको थियो। प्रहरीले दुई जनालाई पक्राउ गरी अन्य दुई फरारको खोजी गरिरहेको छ।

बागलुङका तेजनारायण श्रेष्ठले तीन दशकदेखि पानी घट्ट चलाउँदै आएका छन्। आधुनिक प्रविधिको युगमा पनि ग्रामीण क्षेत्रमा यो परम्परागत पेसा जीवनयापनको आधार बनेको छ। उनी अन्न वा पैसा लिएर घट्ट सञ्चालन गर्छन्।

पोखरा महानगरपालिका खेलकुद विकास समितिले जेठ ३० देखि असार ५ गतेसम्म 'खेल सप्ताह' आयोजना गर्ने भएको छ। यसले खेल संस्कृतिको विकास र नयाँ प्रतिभाको खोजी गर्ने उद्देश्य राखेको छ। कार्यक्रममा दुई राष्ट्रियस्तरका (मुवाथाई र साइक्लिङ) र पाँच ग्रासरुट तहका खेलहरू समावेश छन्।

नवलपरासीको विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकामा मङ्गलबार आएको वर्षासहितको हुरीले १७ घर र दुई गोठमा क्षति पुर्याएको छ। टिनका छाना उड्नुका साथै पर्खाल चर्किएको छ। मानवीय तथा पशु चौपायामा कुनै क्षति नभएको प्रहरीले जनाएको छ।

फिफा विश्वकप २०२६ नजिकिँदै गर्दा, नेपालको डिजिटल स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म डीगोले नेपाली कमेन्टरी र फुल एचडीमा सबै १०४ खेलको प्रत्यक्ष प्रसारण गर्ने घोषणा गरेको छ। मोबाइल पास ५४९ रुपैयाँमा उपलब्ध छ।

नेपालमा इन्टरनेट र मोबाइल बैंकिङको पहुँच उल्लेखनीय रूपमा बढे पनि प्रशासन, स्वास्थ्य र भूमिसुधार जस्ता क्षेत्रमा सरकारको 'डिजिटल नेपाल' अवधारणा कमजोर छ। निकायबीच समन्वयको अभाव, कमजोर पूर्वाधार र नीतिगत जटिलताका कारण नागरिकले डिजिटल पहिचानपत्र र सवारी लाइसेन्स पाउन वर्षौं कुर्नुपरेको छ, जसले डिजिटल पहुँच र सेवा प्रवाहबीचको खाडल देखाएको छ।

यस लेखमा नेपालको अर्थतन्त्रमा निजी क्षेत्रको भूमिकाबारे चर्चा गरिएको छ, जसले कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ८१% र रोजगारीमा ८५% योगदान गर्दछ। सार्वजनिक र निजी दुवै क्षेत्रमा सुशासनको आवश्यकतालाई जोड दिइएको छ, जसमा भाडा–खोजी, साँठगाँठको पुँजीवाद र नीतिगत भ्रष्टाचारजस्ता मुद्दाहरू उठाइएका छन्। विज्ञहरूले राज्यले अनुकूल वातावरण बनाउनुपर्ने र निजी क्षेत्रले पारदर्शिता तथा जवाफदेहिता अपनाउनुपर्ने बताएका छन्।

आजको मुख्य १० समाचारमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहद्वारा मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन, नेपाल–भारत सम्बन्ध सुधार, 'मुसा प्रवृत्ति' विवाद, एसईईमा जफत मोबाइल नष्ट प्रकरणमा सर्वोच्चमा रिट, र केरा खेतीमा पनामा रोगको खतरा समावेश छन्।