जलवायु परिवर्तनका कारण सगरमाथाको हिउँ र हिमनदी तीव्र गतिमा पग्लिरहेको छ, जसले आरोहीहरूमा चिन्ता बढाएको छ। परिवर्तित भू-दृश्य, बढ्दो जोखिम, फोहर व्यवस्थापन र दक्ष शेर्पाको पलायनले भविष्यमा आरोहण र नेपालको पर्यटन अर्थतन्त्रमा असर पार्न सक्छ। संरक्षण र दिगो अभ्यासका लागि तत्काल कदम चाल्न आवश्यक छ।

नेपाली कांग्रेसका उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले संस्थापनइतर पक्षका पाँच नेताहरूलाई पार्टीभित्रको मतभेद अन्त्य गर्न ७ बुँदे प्रस्ताव ह्वाट्सएपमार्फत पठाएका छन्। यो सर्वोच्च अदालतले विशेष महाधिवेशनलाई वैधानिकता दिएपछि भएको हो। नेता शेखर कोइरालाले भने प्रस्तावबारे आफूलाई जानकारी नभएको बताएका छन्।

मध्यपूर्वमा जारी युद्ध थप उग्र बनेको छ। अमेरिकी हेलिकप्टर खसालेपछि इरानले कुवेत, बहराइन र जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडामा प्रतिशोधात्मक हवाई आक्रमण गरेको छ। अमेरिकाले इरानी हवाई रक्षा प्रणालीमा सटीक प्रहार गरेको छ। यसले कूटनीतिक प्रयासलाई धक्का पुर्याएको छ भने विश्व बजार र तेलको मूल्य प्रभावित भएको छ।

नवनियुक्त मन्त्री सुधन गुरुङ र महावीर पुनले शपथ लिए। गृहमन्त्री गुरुङले जेनजी आन्दोलन मुद्दा समीक्षा र नारायणहिटी हत्याकाण्ड छानबिनसहित चार निर्णय गरे। सगरमाथा आरोहण सिजन सम्पन्न भयो। फ्लाई दुबईले पोखरा–दुबई सिधा उडान सुरु गर्ने भएको छ।

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले दक्षिणी इरानमा अमेरिकी आक्रमणको जवाफमा बहराइनस्थित अमेरिकी नौसेनाको फिफ्थ फ्लिटमा ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। आईआरजीसीले अमेरिकी आक्रामकता जारी रहेमा कडा कदम चाल्ने चेतावनी दिएको छ।

नेपाली चलचित्रका लेखक, निर्माता र निर्देशक कृष्ण चापागाईँको अमेरिकामा उपचारको क्रममा निधन भएको छ। उनले इज्जतदार, निखिल दाइ, एक नजर लगायतका फिल्म निर्देशन गरेका थिए। उनको निधनप्रति कलाकर्मीहरूले शोक व्यक्त गरेका छन्।

बंगलादेशले ढाकामा पहिलो एकदिवसीय खेलमा अस्ट्रेलियालाई ८६ रनले हराएको छ, जुन २१ वर्षपछिको पहिलो जित हो। चार पटक क्याच छुटेपछि मोसाद्देक हुसेनले ८६ रन बनाए। अस्ट्रेलियाको खराब फिल्डिङ र ब्याटिङले पतन भयो, नाहिद रानाले चार विकेट लिए।

काठमाडौं उपत्यकासहित देशका धेरै ठाउँमा वर्षा भएको छ, जसले लामो गर्मीपछि राहत दिएको छ। झापा, दाङ, तनहुँ र काठमाडौंमा हल्कादेखि मध्यम वर्षा मापन गरिएको छ। मौसमी प्रणाली पूर्वतर्फ सर्दै गएको छ, र शुक्रवार र शनिवार भारी वर्षाको सम्भावना छ।

कैलालीको धनगढीमा २० वर्षीय राजकुमार रानाको कुटपिट गरी हत्या गरिएको छ। उनको शव मोहना नदी किनारमा फेला परेको थियो। प्रहरीले दुई जनालाई पक्राउ गरी अन्य दुई फरारको खोजी गरिरहेको छ।

बागलुङका तेजनारायण श्रेष्ठले तीन दशकदेखि पानी घट्ट चलाउँदै आएका छन्। आधुनिक प्रविधिको युगमा पनि ग्रामीण क्षेत्रमा यो परम्परागत पेसा जीवनयापनको आधार बनेको छ। उनी अन्न वा पैसा लिएर घट्ट सञ्चालन गर्छन्।

पोखरा महानगरपालिका खेलकुद विकास समितिले जेठ ३० देखि असार ५ गतेसम्म 'खेल सप्ताह' आयोजना गर्ने भएको छ। यसले खेल संस्कृतिको विकास र नयाँ प्रतिभाको खोजी गर्ने उद्देश्य राखेको छ। कार्यक्रममा दुई राष्ट्रियस्तरका (मुवाथाई र साइक्लिङ) र पाँच ग्रासरुट तहका खेलहरू समावेश छन्।

नवलपरासीको विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकामा मङ्गलबार आएको वर्षासहितको हुरीले १७ घर र दुई गोठमा क्षति पुर्याएको छ। टिनका छाना उड्नुका साथै पर्खाल चर्किएको छ। मानवीय तथा पशु चौपायामा कुनै क्षति नभएको प्रहरीले जनाएको छ।

फिफा विश्वकप २०२६ नजिकिँदै गर्दा, नेपालको डिजिटल स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म डीगोले नेपाली कमेन्टरी र फुल एचडीमा सबै १०४ खेलको प्रत्यक्ष प्रसारण गर्ने घोषणा गरेको छ। मोबाइल पास ५४९ रुपैयाँमा उपलब्ध छ।

नेपालमा इन्टरनेट र मोबाइल बैंकिङको पहुँच उल्लेखनीय रूपमा बढे पनि प्रशासन, स्वास्थ्य र भूमिसुधार जस्ता क्षेत्रमा सरकारको 'डिजिटल नेपाल' अवधारणा कमजोर छ। निकायबीच समन्वयको अभाव, कमजोर पूर्वाधार र नीतिगत जटिलताका कारण नागरिकले डिजिटल पहिचानपत्र र सवारी लाइसेन्स पाउन वर्षौं कुर्नुपरेको छ, जसले डिजिटल पहुँच र सेवा प्रवाहबीचको खाडल देखाएको छ।

यस लेखमा नेपालको अर्थतन्त्रमा निजी क्षेत्रको भूमिकाबारे चर्चा गरिएको छ, जसले कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ८१% र रोजगारीमा ८५% योगदान गर्दछ। सार्वजनिक र निजी दुवै क्षेत्रमा सुशासनको आवश्यकतालाई जोड दिइएको छ, जसमा भाडा–खोजी, साँठगाँठको पुँजीवाद र नीतिगत भ्रष्टाचारजस्ता मुद्दाहरू उठाइएका छन्। विज्ञहरूले राज्यले अनुकूल वातावरण बनाउनुपर्ने र निजी क्षेत्रले पारदर्शिता तथा जवाफदेहिता अपनाउनुपर्ने बताएका छन्।

आजको मुख्य १० समाचारमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहद्वारा मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन, नेपाल–भारत सम्बन्ध सुधार, 'मुसा प्रवृत्ति' विवाद, एसईईमा जफत मोबाइल नष्ट प्रकरणमा सर्वोच्चमा रिट, र केरा खेतीमा पनामा रोगको खतरा समावेश छन्।

प्रहरीले मंगलबार पशुपतिनाथ मन्दिर क्षेत्रमा भक्तजनको सुनको सिक्री लुटपाट गरेको अभियोगमा पाँच भारतीय नागरिकलाई पक्राउ गरेको छ। उनीहरूबाट दुई थान सिक्री बरामद गरी सात दिनको म्याद थप गरी अनुसन्धान भइरहेको छ।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका नेता ज्ञानेन्द्र शाहीले नवनियुक्त गृहमन्त्री सुधन गुरुङलाई बधाई दिँदै दरबार हत्याकाण्डको निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका छन्। उनले घटनाका बेला गृहमन्त्री रहेका राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई पनि अनुसन्धानको दायरामा ल्याउनुपर्ने बताएका छन्।

काठमाडौंको बत्तिसपुतलीस्थित होटल एडीका सञ्चालकसहित १६ जनालाई अनलाइनमार्फत यौनजन्य गतिविधि गरेको आरोपमा प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। उनीहरूले सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गरी ग्राहक खोज्ने गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानमा खुलेको छ। घटनाको अनुसन्धान प्रहरी वृत्त गौशालाले गरिरहेको छ।

विराटनगर विमानस्थलका चार पसलले यात्रुलाई अंकित मूल्यभन्दा धेरै मूल्य असुल गरेको भन्दै जिल्ला प्रशासन मोरङले १२ लाख रुपैयाँ जरिवाना गरेको छ। अनुगमनमा ५० रुपैयाँको पेय १६० र १०० रुपैयाँको चकलेट २०० मा बिक्री गरेको पाइएको थियो। उपभोक्ता संरक्षण ऐनअनुसार प्रत्येक पसललाई ३ लाख जरिवाना गरिएको हो।

दोस्रोपटक गृहमन्त्री बनेका सुधन गुरुङले पदभार ग्रहण गर्दै जेनजी आन्दोलनका मुद्दा समीक्षा, दरबार हत्याकाण्डको थप छानबिन, सूचना चुहावट नियन्त्रण र सीआईबीलाई सशक्त बनाउने चार महत्त्वपूर्ण निर्णय गरेका छन्।

एसईई परीक्षाका क्रममा जफत गरिएका मोबाइल पानीमा डुबाएर नष्ट गर्ने पदाधिकारीमाथि फौजदारी कारबाही र पीडितलाई क्षतिपूर्तिको माग गर्दै विद्यार्थीहरूले सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गरेका छन्। कानुनले नदिएको अधिकार प्रयोग गरी सम्पत्ति नष्ट गर्ने कार्यलाई स्वेच्छाचारी भन्दै रिटमा परमादेशको माग गरिएको छ। सुनुवाइका लागि बुधबार पेसी तोकिएको छ।

नवनियुक्त विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री महावीर पुनले आफूले लामो समयदेखि वकालत गर्दै आएको विषयमा नै पासोमा परेको बताएका छन्। उनले प्रविधि विकासबिना देशको विकास असम्भव रहेको र यस क्षेत्रको लागि विनियोजित एक प्रतिशत बजेट अपर्याप्त रहेको बताए।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन गर्दै दुई नयाँ मन्त्री थपेका छन्। मङ्गलबार उनको सिफारिसमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सुधन गुरुङलाई गृहमन्त्री र महावीर पुनलाई विज्ञान प्रविधि मन्त्री नियुक्त गरेपछि १७ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् बनेको छ।

नेपाली कांग्रेसले बोलाएको विपक्षी दलहरूको बैठक काठमाडौंमा सुरु भएको छ। सिंहदरबारस्थित कांग्रेस संसदीय दलको कार्यालयमा विभिन्न दलका नेताहरूले सदनको गतिरोध र समसामयिक राजनीतिबारे छलफल गरिरहेका छन्।

नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले बैंकिङ कसूर र चेक अनादरका १४ मुद्दामा फरार राजु मिजारलाई धुम्बाराहीबाट पक्राउ गरेको छ। अदालतले उनलाई २ करोड ५८ लाख बिगो, जरिवाना र क्षतिपूर्तिसहित ९० दिन कैद सजाय तोकेको थियो।

दुई मन्त्रीहरूको मंगलबारको शपथ समारोह राष्ट्रपति कार्यालयले तयारी नपुगेको भन्दै दिउँसो ३ बजेबाट साढे ४ बजे सारिएको छ। प्रधानमन्त्री शाहले सम्पत्ति विवादमा क्लिनचिट पाएका सुधन गुरुङलाई पुनः गृहमन्त्री र महावीर पुनलाई विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तनमन्त्री सिफारिस गरेका छन्।

महावीर पुनका लागि विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालयको कार्यकक्ष तयार गरिएको छ। युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको रूपमा प्रयोग हुँदै आएको कार्यकक्ष सरसफाइ गरी बोर्ड राखिएको छ। कर्मचारी व्यवस्थापन र संरचनाबारे शिक्षा मन्त्रालयसँग छलफल भइरहेको छ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पार्टी छोड्ने धम्की दिनेहरूलाई फकाउन नलाग्न आग्रह गरे। गोरखामा बोल्दै उनले पार्टीको आन्तरिक समस्या सफा गर्न र जनतासँग जोडिन ध्यान दिनुपर्ने बताए।

काठमाडौँ महानगरपालिकाका वडाध्यक्षहरूले कार्यपालिका बैठकमा सुकुमबासी व्यवस्थापनमा ढिलाइ, सर्भर डाउनजस्ता प्राविधिक समस्या र प्रशासनिक झन्झटप्रति गम्भीर असन्तुष्टि जनाए। उनीहरूले नेतृत्वलाई तत्काल ठोस कदम चाल्न आग्रह गर्दै समस्या समाधान नभए वडामा काम गर्न कठिन हुने चेतावनी दिए।

ओपनएआईले आईपीओका लागि गोप्य आवेदन दिएको छ, जसले यसलाई सबैभन्दा प्रतीक्षित सेयर बजार प्रवेशको तयारीमा पुर्याएको छ। प्रतिस्पर्धी एन्थ्रोपिकको घोषणापछि यो निर्णय आएको हो। मार्चमा १२२ अर्ब डलर लगानीपछि कम्पनीको मूल्याङ्कन ८५२ अर्ब डलर पुगेको छ।

संघीय शिक्षण सिकाइ अनुदान शिक्षक केन्द्रीय समिति आबद्ध शिक्षकहरूले सेवा निरन्तरता, स्थायित्व र समान सुविधाको माग गर्दै काठमाडौंमा प्रदर्शन गरे। उनीहरूले सरकारसँग तलब वृद्धि, महँगी भत्ता र विगतका सहमति कार्यान्वयनको माग गर्दै आन्दोलन थप सशक्त बनाउने चेतावनी दिए।

सुधन गुरुङ पुनः गृहमन्त्री नियुक्त भएका छन्। उनले आज दिउँसो ३ बजे राष्ट्रपति कार्यालय शीतलनिवासमा पद तथा गोपनीयताको शपथ लिने कार्यक्रम छ। व्यापारी दीपक भट्टसँगको व्यापारिक साझेदारी विवादपछि उनले वैशाख ९ गते राजीनामा दिएका थिए।

नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ (नेफिन) ले आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान र बौद्ध दर्शन तथा गुम्बा विकास समिति खारेज गर्ने सरकारको निर्णयको विरोध गरेको छ। महासंघले यसलाई असंवैधानिक र आदिवासी समुदायप्रति अपमानजनक भन्दै सशक्त आन्दोलनको चेतावनी दिएको छ।

सर्लाहीका उखु किसानहरू मलको अभाव, चिनी उद्योगबाट ढिलो भुक्तानी र बढ्दो लागतको समस्याले पीडित छन्। राजनीतिक प्रतिबद्धताका बाबजुद कालोबजारी र सिँचाइ अभाव जस्ता समस्याले हजारौं किसानको जीविकोपार्जनमा गम्भीर असर पारेको छ।

फिफा विश्वकप हेर्न क्यानडा जाँदै गरेका एन्फा अध्यक्ष पंकजविक्रम नेम्वाङ र महासचिव किरण राईलाई त्रिभुवन विमानस्थलबाट फर्काइएको छ। उनीहरू कालोसूचीमा रहेकाले फर्काइएको अध्यागमनले जनाएको छ। आर्थिक छानबिनका लागि राखेपको सिफारिसमा उनीहरूको विदेश यात्रामा रोक लगाइएको थियो।

पाँचौँ राष्ट्रिय वादोरियो कराँते प्रतियोगितामा लुम्बिनी प्रदेश च्याम्पियन बनेको छ। लुम्बिनीले चार स्वर्ण, चार रजत र सात कांस्य पदक जित्यो। कोसी प्रदेश दोस्रो र मधेस प्रदेश तेस्रो भए। कोसीका अंकित लिम्बू र मधेसकी अनु मोक्तान उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भए।

अमेरिकी संघीय न्यायाधीशले एच-१बी भिसामा १ लाख डलर शुल्क लिने ट्रम्प प्रशासनको नीतिलाई अवैध ठहर गर्दै खारेज गरेका छन्। यो फैसला २० राज्यको पक्षमा आएको हो, जसले भारतीय र चिनियाँ नागरिकलगायत दक्ष विदेशी कामदार र अमेरिकी कम्पनीहरूलाई ठूलो राहत दिएको छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले पश्चिमी न्यूनचापीय रेखा र स्थानीय वायुको प्रभाव रहेको जनाएको छ। मंगलबार कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा बादल लाग्ने र केही हिमाली तथा पहाडी भागमा मेघगर्जनसहित मध्यम वर्षा/हिमपातको सम्भावना छ।

१८ वर्षीय बार्सिलोना वान्डरकिड लमिन यमालको तुलना लिओनेल मेस्सीसँग गरिँदै छ। उनको ड्रिब्लिङ र शान्त स्वभावले सबैलाई प्रभावित पारेको छ। तर यमाल आफ्नो बाटो आफैँ बनाउन चाहन्छन् र विश्वकप जित्ने लक्ष्य राखेका छन्।

अमेरिकी संघीय न्यायाधीशले एच–१बी भिसा आवेदनमा एक लाख डलर शुल्क लगाउने राष्ट्रपति ट्रम्पको निर्णय खारेज गरेका छन्। न्यायाधीशले राष्ट्रपतिसँग यस्तो कर वा शुल्क लगाउने कानुनी अधिकार नभएको र यो अधिकार कंग्रेसलाई मात्र रहेको बताएका छन्।

क्यालिफोर्नियामा बस्ने गोरखाकी सोविता धितालले सम्बन्ध विच्छेद, आर्थिक संघर्ष र एकल आमाको रूपमा छोराहरू हुर्काउँदै सफल लोन अफिसर बन्न सफल भइन्। उनका छोराहरू पनि आफ्नो खर्च जुटाउँछन्। विगतको दुःखलाई पार गर्दै उनी अहिले जीवनलाई रमाइलोसँग लिइरहेकी छन्।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ। अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५२ रुपैयाँ ८४ पैसा र बिक्रीदर १५३ रुपैयाँ ४४ पैसा तोकिएको छ। युरो, पाउन्ड, येनलगायत अन्य प्रमुख मुद्राको दर पनि निर्धारण गरिएको छ।

यो लेखले वि.सं. २०८३ जेठ २६ गते मंगलबारको दैनिक राशिफल प्रस्तुत गर्दछ। यसमा पञ्चाङ्ग, शुभ बेला, राहुकाल, र ब्रह्म मुहूर्तको जानकारी सहित सबै राशिको भविष्यवाणी समावेश छ। स्वास्थ्य, व्यापार, प्रेम, र यात्राको बारेमा सुझाव दिइएको छ।

मुस्ताङ भन्सार कार्यालयले जेठ १६ गतेसम्म ६ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन गरेको छ, जसमध्ये अधिकांश चीनसँगको कोरला नाकाबाट भएको आयातबाट हो। आयातमा विद्युतीय सवारी, लत्ताकपडा र इलेक्ट्रोनिक सामान समावेश छन्। ६४९ इभीको आयात विवादमा परेपछि सरकारले छानबिन समिति गठन गरेको छ।

अर्मेनियाका प्रधानमन्त्री निकोल पाशिन्यानको पार्टीले संसदीय चुनावमा बहुमत ल्याउने देखिएको छ। रुसी धम्कीबिच भएको यो निर्वाचनले पश्चिमा समर्थक नीतिलाई समर्थन गरेको छ। पाशिन्यानले अर्मेनियालाई मस्कोको प्रभावबाट टाढा लैजाने प्रयास गरिरहेका छन्।

आजको मुख्य १२ समाचारमा सत्तापक्ष र विपक्षीबीच संवादहीनता तोडिएको, वीरगञ्जका मेयर निलम्बित, प्रदेशलाई बजेट हस्तान्तरण, सुदूरपश्चिममा मन्त्री फेरबदल र सुधन गुरुङलाई सफाइ समावेश छ। वीर अस्पतालमा सिटी स्क्यान सेवा एक महिनादेखि बन्द छ।

सरकारले स्वीकृतभन्दा बढी शय्या सञ्चालन गर्ने मेडिकल कलेजविरुद्ध कारबाही सुरु गरेको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयले ११ वटा मेडिकल कलेजबाट करिब १ करोड ७८ लाख रुपैयाँ बेरुजु रकम असुल गर्ने भएको छ। यो रकम आर्थिक वर्ष २०७६/७७ देखिको हो।

आजका मुख्य १० समाचारमा १० सचिवको सरुवा, सुदूरपश्चिम सरकारमा मन्त्री फेरबदल, प्रदेश र स्थानीय तहलाई वित्तीय हस्तान्तरण, वीरगञ्ज मेयर निलम्बन, सत्ता पक्ष र विपक्षीबीच संवादहीनता तोडिएको, र हर्क सम्पाङलाई ट्राफिक कारबाही समावेश छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले सोमबार राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलसँग शीतल निवासमा भेटवार्ता गरे। भेटमा लामिछानेले आफ्नो भारत भ्रमणबारे जानकारी गराएका थिए भने समसामयिक राजनीति र संसद्को गतिरोध अन्त्यबारे पनि छलफल भएको थियो।